Anders Breivik

… Is door een team van psychiaters ontoerekeningsvatbaar verklaard.
Ik verwacht veel onbegrip, maar ik denk dat het terecht is.
Juist omdat het zo’n grote zaak is, hebben de rechters het risico van een foute analyse zo klein mogelijk willen maken, door een second opninion te vragen.
Zelfde uitkomst.

Je ziet vaak commentaren voorbij komen waaruit blijkt dat de meerderheid van de mensen geen flauw idee heeft wat een psychose nu eigenlijk is, hoewel die informatie, als je het zou willen weten, natuurlijk makkelijk op te zoeken is.
Ik weet er een klein beetje van, omdat ik er zelf een gehad heb. Ik prijs mezelf nog elke dag gelukkig dat het bij een eenmalige korte kennismaking bleef.
Natuurlijk weet ik er bij lange na niet genoeg van om ook op de stoel van de psychiater te gaan zitten, maar wel een stuk meer dan de gemiddelde borreltafeldiscussiedeelnemer.
Een argument dat je vaak hoort is :
Hoe kan iemand die jarenlang tot in detail voorbereidingen treft voor een bloedige aanslag nu een psychose hebben ? Dat vergt toch allerlei ingewikkelde handelingen ? Onbewust denken we bij iemand die “geestelijk gestoord” is, aan mongolen, imbecielen, liefst met de nodige uiterlijke kenmerken. Niemand komt op het idee dat hij ook hoogbegaafd kan zijn (!) en een normaal uiterlijk kan hebben. De meeste mensen weten ook niet dat psychoses allesbehalve zeldzaam zijn ( 1 op 100 mensen krijgt er ooit een ).
In het nieuws gaat het steevast om een “verwarde man” die ergens met een mes staat te zwaaien of van een dak dreigt te springen.
Google op “verwarde man” en je krijgt 462.000 resultaten.
Probeer maar eens te vinden wat voor ziekte “verwarring” is, en je vindt het antwoord niet. Verward gedrag is een symptoom dat overal bij kan horen.

Elke psychose is anders.
Anders Breivik leidt volgens zijn psychiaters aan paranoïde schizofrenie. Schizofrenie is een ziekte waarbij je voortdurend, of soms zelfs permanent, psychoses hebt.
Psychoses kunnen kort of heel lang duren. Die van Anders is dus langdurig. Paranoïde wil zeggen dat je leidt aan een soort wanen waardoor je je voortdurend bedreigd voelt (complottheorieën en achtervolgingswaan). Omdat hij niemand vertrouwde, heeft hij waarschijnlijk in het diepste geheim zijn aanslagen voorbereid.

Een psychose vervormt je kijk op de werkelijkheid, en dat hoeft niet te betekenen dat je iets ingewikkelds niet meer kan.
In mijn geval kregen mensen een ander uiterlijk, maar niet echt spectaculair, maar vooral kregen ze in mijn beleving andere rollen.
Het gevaarlijke bij een psychose is, dat je dingen ziet en hoort die niet bestaan ( wanen ), maar de patient geen mogelijkheden heeft om dat zelf te ontdekken.
Als je dat wel kon, was het niet zo’n probleem. Als je ergens een deur ziet, waar een blinde muur is, kom je er vrij snel achter dat er iets mis is.
Als je naar de televisie kijkt, en je ziet iets dat ze helemaal niet hebben uitgezonden, wordt het een stuk ingewikkelder.
En helaas ligt de werkelijkheid dichter bij voorbeeld 2 dan bij voorbeeld 1.
Je ziet altijd maar een heel klein stukje van de werkelijkheid, het topje van de ijsberg.
Alleen wat er op dit moment recht voor je neus gebeurt is wat je waarneemt, de rest zit in je hoofd.
Op het moment dat je een psychose hebt, verandert je denken over jezelf. Je gaat heel egocentrisch denken en daardoor sta je niet meer open voor reacties van andere mensen.

Is het nu zo dat alle mensen met paranoïde schizofrenie een gevaar voor hun omgeving zijn ?
Nee, ze plegen niet vaker zulke misdrijven dan mensen die volkomen rationeel handelen.
De film “a beautiful mind” gaat over professor John Nash, die precies dezelfde ziekte heeft, en zichzelf geleerd heeft zijn wanen te negeren.
( In de film gebruikt hij later medicijnen, maar dat is door de makers van de film bewust ingebracht, in werkelijkheid gebruikt hij er geen )
De insuline-shocktherapie die je in de film ziet wordt al lang niet meer gebruikt, maar ook moderne medicijnen zijn paardenmiddelen.
Ook John Nash werd pas in een laat stadium behandeld, wat de kans op succes sterk vermindert.

Ik heb geen idee of Anders Breivik ooit uit zijn psychose komt. Op het moment dat hij weer kan zien wat echt is, zal niemand met hem willen ruilen.
Was dit nu te voorkomen geweest ? Niet helemaal, maar er lijken 2 dingen fout te zijn gegaan. Ten eerste is hij niet op tijd behandeld. Als zijn vader hem nu het ergste monster van de wereld vindt, had hij 10 jaar geleden wat meer moeite kunnen doen om hem onder behandeling te krijgen. Ten tweede hebben de inlichtingen en opsporingsdiensten gefaald door een teveel aan bureaucratie. Ik ben erg tegen gesnuffel door de overheid, maar als ze een redelijk vermoeden hebben dat ik 500 kilo explosieven in huis heb, en ze repareren de ingetrapte deur, ga ik niet klagen.

Ik lees net in de autobiografie n.a.v. de Nobelprijs van John Nash een interessante uitspraak :
Thus further time passed. Then gradually I began to intellectually reject some of the delusionally influenced lines of thinking which had been characteristic of my orientation. This began, most recognizably, with the rejection of politically-oriented thinking as essentially a hopeless waste of intellectual effort.

waarvan akte 🙁